اسلایدر

آزادی مشروط - دعاوی مالی و غیر مالی
جوینده عدالت حضرت علی(ع)

دعاوی مالی و غیر مالی حقوق ایران

مال: مال عبارت است از چیزی که دارای ارزش اقتصادی می باشد.

بنابراین هر چیزی که ارزش اقتصادی داشته و قابل ارزیابی با پول باشد مال نامیده می شود. مال دارای مصادیق متعددی است که این مصادیق عبارتند از: عین، منفعت و دیون و مطالبات.

عین: مالی است که به صورت عینی و مجسم قابل مشاهده می باشد؛ مانند خانه، زمین و...

منفعت: عوایدی است که از عین مال به دست می آید؛ مانند میوه که از درخت به دست می آید.

دین: حقی است که شخصی نسبت به اجرای مفاد حق مالی در برابر صاحب آن پیدا می کند؛ که دارایی منفی محسوب می شود.

طلب: حقی است که شخصی نسبت به اجرای مفاد حق مالی دارد؛ که مال و دارایی مثبت نامیده می شود.

حال که مال و مصادیق آن مشخص شد، باید حقوق مالی و غیر مالی را نیز مشخص نمود.

حق مالی: حقی است که موضوع آن مال بوده و در نتیجه اجرای آن مستقیما برای دارنده، منفعت مالی تولید می شود.؛ مانند حق مالکیت، حق انتفاع و...

حق مالی دو نوع است: حق عینی و حق دینی.

حق عینی: حقی است که شخص نسبت به عین خارجی پیدا می کند و در واقع، حقی است که موضوع آن، عین یا منفعت است.

حق دینی: حقی است که شخص نسبت به دیگری داشته و می تواند ایفای آن را از وی بخواهد. مانند کسی که از دیگری طلبکار است و می تواند طلب خود را از وی مطالبه نماید.

حق غیر مالی: حقی است که هدف آن رفع نیازمندیهای عاطفی و اخلاقی انسان بوده و قابل ارزیابی با پول نیست.مانند حق ابوت، حق بنوت و حق زوجیت و ...

حق غیر مالی با این که قابل ارزیابی با پول نیست، اما گاه دارای آثار مالی است. مانند حق زوجیت که آثاری چون الزام به انفاق یا پرداخت مهریه را در پی دارد.

با توجه به مطالب بالا باید عنوان کرد که یکی از تقسیمات دعاوی تقسیم آن به دعوای مالی و غیر مالی است.

دعوای مالی: دعوایی است که به مال و حقوق مالی تعلق می گیرد.

دعوای غیر مالی: در مقابل دعوای مالی، دعوایی است که به مال و حقوق مالی متعلق نمی باشد.

آثار تقسیم دعاوی به مالی و غیر مالی:

تقسم دعاوی به مالی و غیر مالی آثار متعددی در پی دارد که در زیر به شرح آن می پردازیم.

1- تفاوت در سن اقامه دعوا: طبق قانون مدنی ایران، باید عنوان نمود که اقامه دعوای مالی، نیاز به احراز رشد خواهان دارد در حالی که دعوای غیر مالی نیاز به احراز رشد ندارد. این مساله را از مواد قانون مدنی می توان استنباط نمود. ماده 1214 قانون مدنی مقرر می دارد: معاملات و تصرفات غیر رشید در اموال خود نافذ نیست مگر با اجازه ولی یا قیم او...

2- تفاوت در تقویم خواسته: هر دادخواستی، خواسته معین دارد اما دادخواستی که دعوای مالی را دنبال می کند، باید خواسته اش تقویم شده باشد؛ مگر این که خواسته قابل تقویم نباشد. این مساله از بند 3 ماده 51 قانون آیین دادرسی مدنی استنباط می شود. تقویم خواسته آثار متعددی همچون مشخص شدن هزینه دادرسی، مشخص شدن هزینه های اجرایی و مشخص شدن امکان تجدیدنظر خواهی و فرجام خواهی در پی دارد.

3- تفاوت در هزینه ها:

الف)هزینه دادرسی: در دعاوی مالی، هزینه دادرسی بر اساس میزان خواسته معین می شود. که تا میزان ده میلیون ریال، یک و نیم درصد بهای خواسته و بیش از آن نسبت به مبلغ اضافی دو درصد میزان خواسته می باشد. اما هزینه دادرسی در دعاوی غیر مالی، با توجه به بند 13 ماده 3 قانون وصول برخی درآمدهای دولت، پنج هزار ریال می باشد.

ب)هزینه وکالتی: هزینه های وکالتی با توجه به مالی یا غیر مالی بودن دعوا، بر اساس ماده 3 تعرفه حق الوکاله وکلا و مشاورین حقوقی متفاوت است.

ج)هزینه اجرایی: هزینه اجرایی دعاوی مالی با توجه به ماده 158 قانون اجرای احکام مدنی، پنج درصد بهای محکوم به است. اما در دعاوی غیر مالی با استناد به بند 22 ماده 3 قانون وصول برخی درآمدهای دولت، از ده هزار ریال تا پنجاه هزار ریال می باشد.

4- تفاوت در تامین خواسته: از جمله تفاوت های دعاوی مالی و غیر مالی، تفاوت در تامین خواسته است. به این صورت که تاسیس تامین خواسته، فقط در دعاوی مالی ممکن استاین امر از ماده 121 قانون آیین دادرسی مدنی استنباط می شود.

5- تفاوت در شهادت: با توجه به ماده 230 قانون آیین دادرسی مدنی دعاوی مالی با شهادت دو مرد عادل یا با شهادت یک مرد و دو زن عادل ثابت می شود در حالی که دعاوی غیر مالی با شهادت دو مرد عادل ثابت می شود.

6- تفاوت در سوگند جهت اثبات دعوی: ماده 277 آیین دادرسی مدنی کلیه دعاوی مالی را با شهادت یک مرد یا با شهادت دو زن عادل به ضمیمه یک سوگند، قابل اثبات می داند در حالی که در دعاوی غیر مالی سوگند، جایی ندارد.

تفاوت در امکان تجدیدنظر خواهی:

7- تفاوت در تجدیدنظر خواهی: با توجه به ماده 331 قانون آیین دادرسی مدنی، تمام دعاوی غیر مالی قابل تجدیدنظر خواهی هستند، اما دعاوی غیر مالی فقط زمانی قابل تجدیدنظر خواهی هستند که میزان خواسته یا ارزش آن بیش از سه میلیون ریال باشد.

8- تفاوت در فرجام خواهی: با توجه به ماده 367 قانون آیین دادرسی مدنی، احکام مالی که خواسته آن (و نه ارزش خواسته) بیش از دو میلیون ریال باشد قابل فرجام خواهی هستند و از میان دعاوی غیر مالی، احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق،نسب،حجر،وقف، ثلث، حبس و تولیت قابلیت فرجام خواهی دارند.

9- تفاوت در بازداشت محکوم علیه و اعسار از پرداخت محکوم به:با توجه به ماده 2 و ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، فقط در دعاوی مالی، امکان بازداشت متهم یا ادعای اعسار از پرداخت محکوم به از طرف متهم وجود دارد.

ملاکهای تشخیص دعاوی مالی و غیر مالی:

جهت شناخت دعاوی مالی از دعاوی غیر مالی، طرقی پیشنهاد شده است: در صورتی که حق مورد دعوی یا خواسته مالی باشد یا خواسته قابل تقویم به پول بوده دعوی مالی محسوب می شود در غیر این صورت، غیر مالی می باشد. از سوی دیگر باید به نتیجه حاصل از دعوی نیز توجه کرد؛ در صورتی که نتیجه حاصل از دعوی مال یا حق مالی باشد، دعوی مالی و در غیر این صورت غیر مالی محسوب می شود.

در ذیل مصادیقی از انواع دعاوی مالی قید می شود:

1- دعوای ابطال ثبت واقعه فوت

2- دعوای ابطال ثبت واقعه ولادت

3- دعوای ابطال ثبت واقعه ازدواج

4- دعوای اثبات وقوع طلاق

5- دعوی اثبات رجوع

6- دعوای ابطال شناسنامه

7- دعوی استرداد فرزند

8- دعوی اثبات حجر

9- دعوی اثبات رفع حجر

10- دعوی اثبات فرزند خواندگی

11- دعوی اعتراض به رای افراز

12- دعوی اعسار

13- دعوی الزام به صدور شناسنامه

14- دعوی الزام به تنظیم سند رسمی اجاره

15- دعوی الزام به حضانت

16- دعوی تمکین

17- دعوی الزام به ثبت واقعه ازدواج

18- دعوی ثبت طلاق

19- دعوی ثبت رجوع

20- دعوی تخلیه عین مستاجره

21- دعوی رفع تصرف،رفع مزاحمت و ممانعت از حق

22- دعوی طلاق

23- تامین دلیل

24- دستور موقت

25- تامین خواسته


برچسب‌ها: دانشنامه حقوقی, دعاوی مالی و غیر مالی, عکس
+ نوشته شده در  شنبه 31 فروردین1392ساعت 18:29  توسط افشین اسماعیل دوخت رندی  |